निर्वाचनको माहोल तातेसँगै दलहरूमा गठन–पुनर्गठन र नेताहरू अदलबदलको होड

काठमाडौँ — आगामी फागुन २१ मा हुने निर्वाचनको घोषणासँगै नेपालका राजनीतिक दलहरूमा पुनःसंरचना, एकता र नयाँ दल गठन को बहस तीव्र बनेको छ। जेन–जी आन्दोलनको रापतापमा गठन भएको सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले निर्वाचनको मिति तय गरेपछि नेताहरूले आफ्नो राजनीतिक भविष्यलाई ध्यानमा राख्दै दल अदलबदल र नयाँ मोर्चा निर्माणमा सक्रियता देखाएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार पुस्तान्तरणको न्याय नभएको र चुनावी समीकरण का कारण दलहरूमा यस्तो चलायमानता आएको हो। नेताहरूको यो अदलबदल राजनीतिक विचार र सिद्धान्तका आधारमा भन्दा पनि आफ्नो राजनीतिक भविष्य सुनिश्चित गर्नेतर्फ लक्षित भएको देखिन्छ।

🤝 वाम एकता र त्यसपछिको विचलन

तत्कालीन माओवादी र एकीकृत समाजवादी सहितका वाम घटकबीच एकता भई नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) गठन भए पनि केही चर्चित नेताहरू भने यसमा समाहित भएनन्।

नेकपामा नजाने पूर्व माओवादी नेता: तत्कालीन माओवादीका उपमहासचिव जनार्दन शर्मा, सचिव राम कार्की र सुदन किराँती लगायतका नेताहरू नेकपामा समाहित नभई ‘प्रगतिशील राष्ट्रिय अभियान’ मार्फत छुट्टै राजनीतिक अभियानमा जुटेका छन्।
नेकपामा नजाने पूर्व एकीकृत समाजवादी नेता: तत्कालीन एकीकृत समाजवादीका उपाध्यक्ष घनेन्द्र बस्नेत, महासचिव घनश्याम भुसाल, सचिव विजय पौडेल लगायतका नेताहरू पनि नेकपामा नगई बरु एकीकृत समाजवादीलाई नै पुनर्गठन गर्ने भन्दै बृहत् एकता को पक्षमा आउन अन्य वाम घटकलाई आह्वान गरिरहेका छन्।
रामकुमारी झाँक्रीको ‘घर फिर्ती’: एकीकृत समाजवादीकी नेतृ रामकुमारी झाँक्री माओवादीसँगको एकतामा सामेल नभई एमाले फुटाएर माधव नेपालको नेतृत्व स्वीकार गर्नु आफ्नो राजनीतिक जीवनकै ठूलो गल्ती भएको भन्दै एमालेमै फर्किने निर्णय गरिन्।

💥 नयाँ मोर्चा र दल निर्माणको तयारी

नेकपामा नगएका नेताहरूले नयाँ राजनीतिक शक्ति निर्माण गर्नेतर्फ सक्रियता देखाएका छन्:

शर्मा, भुसाल र चन्दको मोर्चा: तत्कालीन माओवादीका जनार्दन शर्मा, एकीकृत समाजवादीका घनश्याम भुसाल लगायतले कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द बीच साझा मोर्चा बनाएर अघि बढ्ने गरी नयाँ सहमति गरेका छन्। उनीहरूले पुराना दलका नेतृत्वबाट युवाहरूको अपेक्षा पूरा हुन नसक्ने भन्दै नेतृत्व हस्तान्तरण को मुद्दा अघि सारेका छन्।
बाबुराम भट्टराईको त्रिपक्षीय समझदारी: नेपाल समाजवादी पार्टी (नयाँ शक्ति) का बाबुराम भट्टराई, शर्मा नेतृत्वको प्रगतिशील अभियान र हालै रास्वपा छोडेका मुख्य सचेतक सन्तोष परियार बीच पनि हालै नयाँ ‘प्रगतिशील’ लोकतान्त्रिक पार्टी बनाउने सहमति भएको छ।

७ मंसिरमा बृहत् एकता घोषणा कार्यक्रम गर्ने सहमति भएको र प्रगतिशील, लोकतान्त्रिक, वामपन्थी र देशभक्त शक्तिहरू र विशेषगरी जेन–जी पुस्ता लाई अभियानमा सहभागी हुन आह्वान गरिएको छ।

नेतृ मानुषी यमी भट्टराई ले पनि युवा पुस्ताको नेतृत्वमा प्रगतिशील, लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यतालाई स्वीकार गर्ने पार्टी बनाउन निर्वाचन आयोगमा दर्ता प्रक्रिया अघि बढाएको बताएकी छिन्।

🏃 रास्वपा र अन्य दलमा पनि विभाजन

गत आमनिर्वाचनमा उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा पनि जेन–जी आन्दोलनको प्रभाव देखिएको छ।

शिक्षामन्त्रीसमेत भइसकेकी सुमना श्रेष्ठ ले जेन–जी आन्दोलनको ६ दिनपछि पार्टी परित्याग गरिन् र हाल प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की को निकट रहेर सरकारलाई सघाइरहेकी छन्।
मुख्य सचेतक सन्तोष परियार ले पनि रास्वपा छोडेर नयाँ मोर्चा बनाउने सहमतिमा हस्ताक्षर गरेका छन्।
जनमत बाट उपाध्यक्ष दीपक साह बाहिरिएका छन् भने नागरिक उन्मुक्ति का संरक्षक रेशम चौधरी ले अर्को दल गठन गरेर निर्वाचन आयोगबाट मान्यता पाइसकेका छन्।

पोखराका राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक ठानबहादुर क्षेत्री ले जेन–जी आन्दोलनपछि दलहरूले आन्तरिक पुस्तान्तरणलाई न्याय दिन नसक्दा नेताहरूमा दलबदलको रमाइलो अवस्था आएको टिप्पणी गरे। उनले चुनावी घोषणापछि नेताहरूले जित–हारको हिसाबकिताब गरेरै दलबदल गरिरहेको हुनसक्ने बताए।