यहाँ पछिल्लो समय नेप्से बढाउन भएका श्रृङ्खलाबद्ध प्रयासहरू, बजारमा तिनको प्रभाव र बजार गतिहीन हुनुका प्रमुख कारणहरूको विश्लेषण गरिएको छ।

नेप्सेको उतारचढाव: ११०० विन्दुदेखि ३१९९ को रेकर्डसम्म

नेप्सेले २०७३ साउन १२ गते १८८१ विन्दुबाट घट्न सुरु गरी २०७५ फागुन १९ गते ११०० विन्दुमा संकुचित भएको थियो।

सकारात्मक प्रयासहरू

• २०७७/७८ को मौद्रिक नीति:

  • सेयर धितो कर्जा (मार्जिन प्रकृतिको कर्जा) को कर्जा सुरक्षण मूल्य अनुपात ६५% बाट बढाएर ७०% पुर्याइयो।

  • सेयर धितो मूल्यांकन विधि परिमार्जन गरी १२० दिनको औसत बजारमूल्य वा अन्तिम कारोबार मूल्य मध्ये जुन कम छ, त्यसको आधारमा गणना गर्ने व्यवस्था कायम गरियो।

यी नीतिगत सहजताले बजारमा सकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्यो। फलस्वरूप, नेप्से ११०० विन्दुबाट लगातार बढ्दै २०७८ भदौ २ गते ३१९९.०३ (त्यसदिन ३२२६) विन्दु मा पुगेर हालसम्मकै उच्च रेकर्ड कायम गर्यो।

बजार संकुचनका कारण र नीतिगत कडाइ

उच्च विन्दुमा पुगेपछि बजारलाई संकुचित पार्ने श्रृङ्खलाबद्ध घटनाक्रम र नीतिगत कडाइ भएका थिए:

• २०७८ असार १: नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले जोखिमयुक्त भन्दै ५१ कम्पनीको सूची सार्वजनिक गर्यो, जसले बजारमा नकारात्मक असर पुर्यायो।

• २०७८ भदौ ३: विद्युत् नियमन आयोगले जलविद्युत कम्पनीको सेयरमा लगानी नगर्न १६ बुँदे अपिल जारी गर्यो, जसले उक्त क्षेत्रका कम्पनीको सेयरमा ठूलो धक्का पुग्यो।

• २०७८ भदौ ८: नेपाल राष्ट्र बैंक (राष्ट्र बैंक) ले सेयर धितो कर्जाको एकल ग्राहक सीमा एउटा वित्तीय संस्थाबाट अधिकतम ४ करोड र सबै वित्तीय संस्थाबाट गरी अधिकतम १२ करोड रुपैयाँ तोक्यो (४/१२ सीमा)।

• २०७८ कात्तिक १: बैंकहरूले निक्षेपमा ब्याजदर बढाउने सूचना निकालेपछि बजार थप तरङ्गित भयो।

यी कारणहरूले गर्दा २०७८ भदौको ३२०० विन्दुबाट बजार घट्दै २०७९ असार मसान्तमा २००९ विन्दु मा खुम्चिन पुग्यो।

बजार बढाउन हालै भएका प्रमुख प्रयासहरू

बजारलाई गति दिन राष्ट्र बैंक र अन्य नियामक निकायहरूले पछिल्लो समय श्रृङ्खलाबद्ध नीतिगत सहजताहरू अपनाएका छन्:

• आव २०७९/८० को मौद्रिक नीति: एउटै बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट पनि अधिकतम १२ करोड रुपैयाँसम्म ऋण दिन पाउने व्यवस्था गरियो (४ करोडको सीमा हटाइयो)।

• आव २०८०/८१ को मौद्रिक नीतिको पहिलो समीक्षा: ५० लाखभन्दा बढी सेयर धितो कर्जाको जोखिमभार १५०% बाट घटाएर १२५% मा झारियो।

• २०८० असोजको एकीकृत निर्देशन: सेयर कर्जाको सीमा व्यक्तिगततर्फ १५ करोड र संस्थागततर्फ २० करोड रुपैयाँ तोकियो।

• आव २०८१/८२ को मौद्रिक नीति:

  • सेयर धितो कर्जाको जोखिमभार १२५% बाट घटाएर १००% कायम गरियो।

  • संस्थागत मार्जिन प्रकृतिको सेयर धितो कर्जाको २० करोडको सीमा हटाइयो।

• २०८२ असोज २२ को एकीकृत निर्देशन संशोधन: व्यक्तिगत लगानीकर्ताको २५ करोडको सीमा पनि खारेज गरियो।

• बैंकहरूका लागि लगानी सहजता: बैंकहरूले पनि ६ महिना वा सोभन्दा बढी अवधिको लागि सेयर र ऋणपत्रको दोस्रो बजारमा लगानी गर्न पाउने बाटो खुल्यो। ६ महिनाभन्दा बढी होल्ड गरेको लगानी एकसाथ जति पनि बिक्री गर्न पाउने व्यवस्था गरियो।

बजारले गति लिन नसक्नुका कारण

नीतिगत सहजताका बाबजुद बजारले अपेक्षित गति लिन नसक्नुमा मुख्यतया राजनीतिक अस्थिरता र लगानीकर्ताको मनोबलमा कमी लाई जिम्मेवार मानिएको छ।

नेपाल इन्भेस्टर्स फोरमका अध्यक्ष तुलसीराम ढकाल का अनुसार:

“जेनजी प्रदर्शनपछि राजनीतिक माहोल अझै ढुक्क हुने अवस्थाको बनेको छैन। निर्वाचन पनि तोकिएको समयमा नहुने आशंकाहरू भइरहेका छन्। यी कारणले गर्दा लगानीकर्ताको कन्फिडेन्ट बढ्न सकेको छैन।”

• राजनीतिक अस्थिरता: सत्ता समीकरण फेरबदल र राजनीतिक नेतृत्व परिवर्तनको प्रभाव नेपाली पुँजी बजारमा झट्टै देखिन्छ। समयमा निर्वाचन नहुने आशंकाले लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बनाएको छ।

• जेनजी प्रदर्शनको असर: जेनजी प्रदर्शनपछि बजारका लगानीकर्ता अतालिएको र त्यसको असर बजारमा परेको देखिन्छ। भदौ २२ मा २७०८ विन्दुमा रहेको नेप्से असोज २२ मा २५५९ विन्दुमा सीमित हुनुले यसलाई पुष्टि गर्छ।

• कमजोर मनोबल: राजनीतिक स्थायित्वको बाटो स्पष्ट नभएसम्म बजारले गति लिन नसक्ने लगानीकर्ताहरूको तर्क छ।

वर्तमान स्थिति:

पछिल्लो समय नीतिगत लचकता अपनाउँदा २०८१ चैत मसान्तमा नेप्से २६६२ विन्दुमा पुग्यो। यद्यपि, २०७८ को रेकर्ड (३१९९) भने तोडिन सकेको छैन। २०८१ मंसिरको सुरुमा केही सुधार देखिए पनि, मंसिर १७ गते बुधबार नेप्से २६३१ विन्दुमा खुम्चिएको छ।

पुँजी बजारका लागि नीतिगत प्रावधानहरू सहज हुँदै जाँदा पनि राजनीतिक अस्थिरता र लगानीकर्ताको मनोबलमा आएको कमी नै बजारको गतिरोधको प्रमुख कारण बनेको देखिन्छ।

The post सेयर बजार बढाउने (अ)सफल प्रयासहरूको श्रृङ्खला र बजारको वर्तमान अवस्था first appeared on You TV Nepal.

मुख्य समस्याहरू:

• अधिक तरलता: पछिल्ला दिनमा रेमिट्यान्स उच्च दरले बढेको तर कर्जा माग नबढेकाले बैंकहरूमा ₹ ११ खर्बभन्दा बढी रकम थुप्रिएको छ।

• कर्जा विस्तार ठप्प: विस्तारित बजेट र मौद्रिक नीति आए पनि केही राजनीतिक घटनाक्रम (२३ र २४ भदौको प्रदर्शन) पछि निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास कमजोर हुँदा कर्जा विस्तार ठप्पप्रायः भएको बैंकहरू बताउँछन्।

• निक्षेपकर्तालाई मार: अधिक तरलताको सीधा असर निक्षेपकर्तालाई परेको छ, जसकारण उनीहरू कम ब्याजदरका कारण मारमा परेका छन्।

विज्ञहरूको सुझाव:

अर्थतन्त्रमा सुधार ल्याउन विज्ञहरूले निम्न उपायहरूमा जोड दिएका छन्:

1. सरकारी खर्च बढाउने: सरकारले ठूला पूर्वाधार र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी बढाएर नागरिकको हातमा पैसा पुर्‍याउनु पर्छ।

2. निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास बढाउने: राजनीतिक स्थिरता र सुशासनमा सुधार गरी निजी क्षेत्रलाई लगानी विस्तार गर्न प्रोत्साहित गर्नुपर्छ।

3. राष्ट्रिय बैंकको पहल: राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापन गर्न दीर्घकालीन अवधिका लागि पैसा बजारबाट झिकिरहेको छ।

ब्याजदर न्यून भए पनि कर्जा माग बढ्न नसक्दा देश ‘सुनको कचौरा बोकेर माग्ने बसेजस्तो’ अवस्थामा रहेको पूर्व योजना आयोग सदस्य प्रकाशकुमार श्रेष्ठले बताएका छन्।

यस आर्थिक अवस्थालाई सामान्य बनाउन सरकारले के गर्नु पर्ला? तपाईंको सुझाव कमेन्टमा बताउनुहोस्।

#नेपालअर्थतन्त्र #तरलता #बैंक #अर्थव्यवस्था #कर्जाप्रवाह #NepalEconomy

The post बैंकमा ‘तरलताको बाढी’ तर कर्जा बजार सुक्खा 📉 first appeared on You TV Nepal.

नेपाल राष्ट्र बैंकले आइतबार सार्वजनिक गरेको मासिक प्रतिवेदनअनुसार:

• तीन महिनाको कुल विप्रेषण: साउन–असोजसम्म कुल ५ खर्ब ५३ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्समार्फत भित्रिएको छ।

• वृद्धि दर: गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको तीन महिनामा रेमिट्यान्स ३५.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा ४ खर्ब ७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ भित्रिएको थियो।

• अमेरिकी डलरमा: अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह २९.२ प्रतिशतले वृद्धि भई ३ अर्ब ९४ करोड पुगेको छ।

वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्यामा अत्यधिक वृद्धि

समीक्षा अवधिमा वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या अत्यधिक बढ्दा रेमिट्यान्समा सकारात्मक प्रभाव देखिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ:

तरलताको चाप र अर्थतन्त्रको ‘डाउनवार्ड साइकल’

रेमिट्यान्स भित्रिने क्रम बढे पनि, आन्तरिक माग र उपभोग कम हुँदा मुलुकमा तरलताको बाढी आएको राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वसदस्य डा. प्रकाशकुमार श्रेष्ठले बताए।

• चक्र: बढी मानिस विदेशिँदा उपभोग कम भयो, जसले माग कम गर्‍यो। माग कम भएपछि उत्पादन र रोजगारी सिर्जना हुन सकेन, जसले गर्दा वैदेशिक रोजगारीमा जानेको संख्या थप बढ्यो। श्रेष्ठले यसलाई अर्थतन्त्रको ‘डाउनवार्ड साइकल’ भनेका छन्, जसले आन्तरिक उत्पादन र रोजगारी सिर्जना हुने अवस्था नरहेको देखाउँछ।

• निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास: जेन–जी आन्दोलन र राजनीतिक अस्थिरताका पछिल्ला घटनाक्रमले निजी क्षेत्रको आत्मविश्वास घटाएको र उनीहरू ‘पर्ख र हेर’ को अवस्थामा रहेको श्रेष्ठको भनाइ छ।

शोधनान्तर र विदेशी मुद्रा सञ्चिति बचतमा

रेमिट्यान्स र निर्यातमा भएको वृद्धिका कारण शोधनान्तर स्थिति र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा पनि सकारात्मक प्रभाव परेको छ:

• शोधनान्तर स्थिति: चालु आर्थिक वर्षको तीन महिनामा शोधनान्तर स्थिति २ खर्ब ६४ अर्ब ३ करोड रुपैयाँले बचतमा देखिएको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा यो १ खर्ब ८४ अर्ब ९९ करोड रुपैयाँले बचतमा थियो।

• विदेशी मुद्रा सञ्चिति: साउन–असोज मसान्तसम्म कुल २९ खर्ब ७९ अर्ब रुपैयाँ बराबर विदेशी मुद्रा सञ्चिति रहेको छ, जुन गत असार मसान्तको तुलनामा ११.३ प्रतिशतले बढेको हो।

• आयात धान्ने क्षमता: हालको सञ्चितिले अहिलेकै आयातलाई आधार मान्दा १९.९ महिनाको वस्तु र १६.४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

मुद्रास्फीति ऋणात्मक

• वार्षिक विन्दुगत उपभोक्ता मूल्य वृद्धिदर (मुद्रास्फीति): गत असोज महिनामा मुद्रास्फीति १.४७ प्रतिशत छ। अघिल्लो वर्ष सोही महिनामा यो ४.८२ प्रतिशत थियो।

• खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मुद्रास्फीति २.५४ प्रतिशतले ऋणात्मक रहेको छ।

The post रेमिट्यान्समा कीर्तिमान, असोजमा मात्रै भित्रियो दुई खर्ब first appeared on You TV Nepal.

आज ३२९ कम्पनिको कारोबार हुदा एक करोड ३५ लाख ३५ हजार ९०३ कित्ता शेयर ५ अर्ब ६६ करोड ३ लाख २  हजार ६८३ को खरिद बिक्री भएको छ ।

नेप्सेका अनुसार आज हिमालयन हाइड्रोको शेयर मुल्य सबैभन्दा बढी ९.८४ प्रतिशतले बढेको छ । त्यस्तै, आज गुडविल फाइनान्स, समृद्धि फाइनान्स, एनआईसी एसिया फ्लेक्सी क्याप फन्ड र इस्टर्न हाइड्रोको शेयर मुल्यमा नकारात्मक सर्किट लागेको छ ।

आज नेपाल फाइनान्सको सबै भन्दा बढी २१ करोड १३ लाख ४२ हजार ७३२ बराबरको शेयर कारोबार भएको छ ।  त्यस्तै आज लक्ष्मी सनराइज बैंकको प्रमोटर शेयरको सबैभन्दा बढी ५ लाख कित्ता शेयर कारोबार भएको छ  ।

The post नेप्सेमा ५९ अंकको गिरावट, ५ अर्बको कारोबार first appeared on You TV Nepal.

यस अघि बुधबार छापावाल सुन प्रतितोला एक लाख ४२ हजार ७ सयमा कारोबार भएको थियो ।

त्यस्तै, आज तेजावी सुन प्रतितोला १ लाख ४३ हजार ६ सयमामा खरिदबिक्री भइरहेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ ।

त्यस्तै आज चाँदीको मूल्यमा पनि वृद्धि भएको छ । चाँदी आज प्रतितोला ४० रुपैयाँले बढेर १८६५ मा कारोबार भइरहेको महासंघले जनाएको छ ।

The post सुनचाँदीको मुल्य बढ्यो, तोलाको कति पुग्यो ? first appeared on You TV Nepal.

यस अघि बुधबार छापावाल सुन प्रतितोला एक लाख ४१ हजार ६ सयमा कारोबार भएको थियो ।

त्यस्तै, आज तेजावी सुन प्रतितोला १ लाख ४० हजार १ सयमा खरिदबिक्री भइरहेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ ।

त्यस्तै आज चाँदीको मूल्य तोलामा १० रुपैयाँले घटेर प्रतितोला १७८० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको महासंघले जनाएको छ ।

The post सुनचाँदीको मुल्य घट्यो, तोलाको कति पुग्यो ? first appeared on You TV Nepal.

यस अघि आइतबार छापावाल सुन प्रतितोला एक लाख ४२ हजारमा कारोबार भएको थियो ।

त्यस्तै, आज तेजावी सुन प्रतितोला १ लाख ४१ हजार ६ सयमा खरिदबिक्री भइरहेको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ ।

त्यस्तै आज चाँदीको मूल्य तोलाको ५ रुपैयाँले बढेर प्रतितोला १८२० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको महासंघले जनाएको छ ।

The post सुनचाँदीको मुल्य बढ्यो, तोलाको कति पुग्यो ? first appeared on You TV Nepal.

अहिले बुद्ध एयरका जहाजलेमात्रै काठमाडौं–भरतपुर उडान भर्दै आएका छन् । बुद्ध एयरले उडान गरिरहेको एटिआर–४२ जहाज फेजआउटको चरणमा रहेको समयमा श्री एयरलाइन्सले परीक्षणको अनुमति पाएको हो । श्री एयरलाईन्सका अध्यक्ष सुधिर मित्तलले परीक्षण सकेर अनुमति पाएपछि नियमित उडान सुरु गर्ने बताए ।

त्रिभुवन विमानस्थलबाट उडेको श्री एयरको ८० सिटको जहाज १४ मिनेटमा भरतपुर विमानस्थलमा अवतरण भएको थियो । बुद्ध एयरको एटिआर–४२ लाई काठमाडौंबाट भरतपुर विमानस्थलमा ल्याण्ड हुन २० मिनेट लाग्छ । नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका महानिर्देशक प्रदिप अधिकारीले प्रकृया पुरा भएलगत्तै भरतपुर विमानस्थलमा श्री एयरको नियमित उडान सुरु हुने बताए ।

भरतपुर महानगरपालिकाका प्रमुख रेनु दाहालले धेरै एयरलाइन्स र ठूलो क्षमताको जहाजहरु आउँदा भाडा घट्ने र जनताले राहत पाउने विश्वास व्यक्त गरिन । पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री हितबहादुर तामाङले विमानस्थललाई विस्तार गरेर आन्तरिक उडान भर्ने सबै जहाज यहाँ आउने वातावरण बनाउने बताए ।

उपप्रधान तथा गृहमन्त्री रवि लामिछानेले ठूलो क्षमताका जहाजसँगै चितवनमा खुसी पनि आउने बताए ।

श्री एयरलाइन्सका अपरेसन डाइरेक्टर क्याप्टेन कुन्दन गिरीले अनुमति पाएपछि गर्मीको मौसममा काठमाडौंबाट आउँदा ७० भन्दा बढी र फर्किँदा कम्तीमा ५५ जना यात्रु बोक्न सक्ने बताए । उडान सुरु गरेसँगै भाडा पनि घट्ने उनले बताए । बुद्ध एयरको भरतपुर–काठमाडौं उडानको भाडा अहिले ४ हजार ७ सयभन्दा बढी छ । श्री एयरलाइन्ससँग अहिले ड्यास–८–क्यू–४०० जहाज ७ वटा छन् ।

The post भरतपुरमा श्री एयरको परीक्षण उडान शुरु first appeared on You TV Nepal.

नेपाल सुन–चाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज छापावाल सुनको मुल्य स्थिर रहदै १ लाख ३५ हजार ४०० मा कारोबार भइरहेको छ । त्यस्तै तेजावी सुनको मूल्य तोलाको १ लाख ३४ हजार ७५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ ।

यसअघि शुक्रबार पनि छापावाल सुन तोलाको एक लाख ३५ हजार ४०० मा कारोबार भएको थियो भने तेजावी सुन तोलाको एक लाख ३४ हजार ७५० मा कारोबार भएको थियो ।

त्यसैगरी आज चाँदीको मुल्यमा भने सामान्य गिरावट आएको छ । महासंघका अनुसार आज चाँदीको मुल्य तोलामा ५ रुपैयाँले घटेर प्रतितोला १६ सय ४० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ ।

The post आज सुनचाँदीको मुल्य कति पुग्यो ? first appeared on You TV Nepal.